३० दिवसांचे घड्याळ: जेन्सेन हुआंग यांनी एनव्हिडियाला विनाशाच्या उंबरठ्यावरून कसे वाचवले
प्रस्तावना: ३० दिवसांचे घड्याळ कंपनीला कसे घडवते?
बाहेरच्या जगाला एनव्हिडिया म्हणजे जागतिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्रांतीचा आधार असलेली, अनेक ट्रिलियन डॉलर मूल्याची अजेय महासत्ता वाटते. पण सिलिकॉन व्हॅलीतील मुख्यालयात वेगळाच मंत्र ऐकू येतो. मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि सहसंस्थापक जेन्सेन हुआंग कर्मचाऱ्यांना वारंवार सांगतात: "आपली कंपनी बंद पडायला फक्त ३० दिवस शिल्लक आहेत."
ही पोकळ कॉर्पोरेट अतिशयोक्ती नाही. जवळजवळ संपूर्ण विनाशाच्या आगीत घडलेले हे व्यावसायिक तत्त्वज्ञान आहे. किमान तीन स्वतंत्र प्रसंगी एनव्हिडिया तातडीच्या दिवाळखोरीच्या समोर उभी होती. प्रत्येक वेळी हुआंग यांचा कठोर प्रामाणिकपणा, टोकाची जोखीम घेण्याची तयारी आणि हट्टी दीर्घकालीन दृष्टी यांच्या तीव्र संगमाने कंपनीला वाचवले.
१. सेगाची जीवनरेषा (१९९५–१९९६)
१९९० च्या दशकाच्या मध्यावर एनव्हिडिया संघर्ष करणारी स्टार्टअप होती. तिची पहिली ग्राफिक्स चिप एनव्ही१ वक्र द्विघाती पृष्ठभाग हाताळण्यासाठी बनवली होती. ती तांत्रिक चमत्कार होती, पण व्यावसायिक आपत्ती ठरली. ती बाजारात आल्यानंतर थोड्याच काळात मायक्रोसॉफ्टने डायरेक्टएक्सद्वारे विंडोजसाठी त्रिकोणाधारित पॉलिगॉन रेंडरिंग प्रमाणित केले.
एनव्हिडियाचे तंत्रज्ञान तत्काळ कालबाह्य झाले. कंपनीला पुढच्या पिढीची एनव्ही२ चिप रद्द करावी लागली. तिच्याकडे केवळ ३० दिवस पुरेल इतकीच रोख शिल्लक होती.
निश्चित मृत्यू समोर असताना हुआंग जपानला गेले. तिथे गेमिंग दिग्गज सेगाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी शोइचिरो इरिमाजिरी यांना भेटले. आगामी कन्सोलसाठी सेगाने एनव्हिडियाशी करार केला होता. दिशाभूल करून मार्ग काढण्याऐवजी हुआंग यांनी पूर्ण पारदर्शकतेवर मोठी जोखीम घेतली. एनव्हिडियाची रचना बंद गल्लीत पोहोचली आहे आणि करार पूर्ण करता येणार नाही, हे त्यांनी उघडपणे मान्य केले.
मात्र हुआंग यांनी कळकळीची विनंतीही केली: पैसे न देता सेगाने करार रद्द केला तर एनव्हिडिया बंद होईल. तरीही करारातील शेवटचे ५० लाख डॉलर द्यावेत, ही एनव्हिडियाच्या अस्तित्वातील गुंतवणूक समजावी, असे त्यांनी सुचवले.
हुआंग यांची प्रतिभा आणि प्रामाणिकपणा ओळखून इरिमाजिरी तयार झाले. सेगाने ती रक्कम समभाग गुंतवणुकीत बदलली. त्यामुळे एनव्हिडियाला काम सुरू ठेवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आणखी सहा महिने मिळाले.
२. RIVA 128 ची अखेरची झुंज (१९९७)
सेगाची मदत मिळूनही एनव्हिडियाचे अस्तित्व निश्चित नव्हते. कंपनीवर प्रचंड कर्ज होते आणि निम्म्याहून अधिक कर्मचारी कमी करावे लागले. उरलेल्या भांडवलातून नेमकी आणखी एकच चिप बनवता येणार होती.
१९९७ मध्ये प्रत्यक्ष नमुने तयार करणे, चाचण्या घेणे, चुका सुधारणे आणि पुन्हा उत्पादन करणे ही उद्योगाची प्रमाणित पद्धत होती. एनव्हिडियाला हा खर्च परवडत नव्हता.
हुआंग यांनी एका क्रांतिकारक, अजून न सिद्ध झालेल्या पद्धतीवर संपूर्ण कंपनी पणाला लावली: चिपची रचना आणि चाचणी पूर्णपणे सॉफ्टवेअर सिम्युलेशनमध्ये करणे. प्रत्यक्ष नमुन्याचा खर्च परवडत नसल्याने त्यांनी भौतिक चाचणी न झालेली रचना थेट संगणकीय सिम्युलेशनमधून कारखान्यात पाठवली.
ही कंपनीची अंतिम मरणपणाची झुंज होती. एक जरी ट्रान्झिस्टर चुकीच्या जागी असता तर चिप अयशस्वी झाली असती, पैसा संपला असता आणि एनव्हिडियाला दिवाळखोरी जाहीर करावी लागली असती.
ही जोखीम नेत्रदीपक यशस्वी झाली. RIVA 128 पहिल्याच प्रयत्नात अचूक चालली. ती ताबडतोब प्रचंड लोकप्रिय झाली आणि अवघ्या चार महिन्यांत दहा लाखांहून अधिक युनिट विकले गेले. या एकाच चिपने एनव्हिडियाला देणी चुकवता न येण्याच्या अवस्थेतून बाहेर काढले आणि १९९९ मधील प्राथमिक सार्वजनिक समभाग विक्रीचा, आयपीओचा, मार्ग मोकळा केला.
३. CUDA वरील अब्जावधी डॉलरची जोखीम (२००६–२०१२)
एनव्हिडियाचे तिसरे संकट अयशस्वी उत्पादनामुळे आले नव्हते. वॉल स्ट्रीटला तिरस्करणीय वाटणाऱ्या अत्यंत खर्चिक दृष्टीमुळे ते आले होते.
२००६ मध्ये हुआंग यांनी CUDA, Compute Unified Device Architecture, सादर केले. प्रत्येक एनव्हिडिया ग्राफिक्स कार्डमध्ये असलेले हे सॉफ्टवेअर व्यासपीठ होते. त्यामुळे कार्डांचा वापर केवळ व्हिडिओ गेमसाठी नव्हे, तर सर्वसाधारण उच्चक्षमतेच्या संगणनासाठीही करता येऊ लागला.
अनेक वर्षे हा निर्णय विनाशकारी चूक वाटत राहिला. CUDA च्या उभारणीसाठी संशोधन व विकासात अब्जावधी डॉलर लागले. विकल्या जाणाऱ्या प्रत्येक चिपमध्ये अतिरिक्त हार्डवेअरही घालावे लागले. त्यामुळे कंपनीचा नफ्याचा दर जबरदस्त घटला.
गुंतवणूकदार संतप्त झाले. कोणी वापरत नसलेल्या विशिष्ट तंत्रज्ञानासाठी भागधारकांचे मूल्य नष्ट केल्याबद्दल वॉल स्ट्रीटने हुआंग यांच्यावर कठोर टीका केली. एनव्हिडियाच्या समभागाचा भाव ८० टक्क्यांहून अधिक कोसळला, अब्जावधी डॉलरचे बाजारमूल्य पुसले गेले आणि कंपनी अत्यंत असुरक्षित झाली.
प्रकल्प सोडण्यासाठी प्रचंड दबाव असूनही हुआंग मागे हटले नाहीत. जगाला अखेरीस प्रचंड समांतर प्रक्रिया शक्ती लागेल या खात्रीने ते CUDA मध्ये गुंतवणूक करत राहिले.
त्यांच्या हट्टाने तंत्रज्ञानाच्या इतिहासाची दिशा बदलली. २०१२ मध्ये एआय संशोधकांना आढळले की CUDA वर चालणारी एनव्हिडिया ग्राफिक्स कार्डे डीप न्यूरल नेटवर्कच्या प्रशिक्षणासाठी अगदी योग्य इंजिन आहेत. एका दशकानंतर जनरेटिव्ह एआयचा उद्रेक झाला तेव्हा भविष्य घडवण्यासाठी लागणाऱ्या सॉफ्टवेअर पायाभूत सुविधांवर एनव्हिडियाची मक्तेदारी होती. हा स्पर्धात्मक संरक्षणाचा खंदक कंपनीला जवळजवळ उद्ध्वस्त करणाऱ्या जोखमीपासून सुरू झाला होता.
निष्कर्ष: मृत्यूच्या उंबरठ्यावरील संस्कृतीचा वारसा
आज विनाशाच्या उंबरठ्यावरून वाचण्याचा एनव्हिडियाचा इतिहास कंपनीची कार्यपद्धती ठरवतो. पतनाला नेहमी फक्त ३० दिवस उरले आहेत असे मानून हुआंग यांनी जुळवून घेण्याची क्षमता आणि सततची धास्ती कंपनीच्या डीएनएमध्ये रुजवली आहे. तंत्रज्ञानातील दिग्गज निर्दोष, सरळरेषीय यशातून निर्माण होत नाहीत; सर्वकाही चुकते तेव्हा टिकून राहण्याच्या क्षमतेतून निर्माण होतात, याची ही ठळक आठवण आहे.
संदर्भ
Powered By K7