चौऱ्याहत्तर दिवसांपासून भौतिक मर्यादेपर्यंत: Jensen Huang यांच्या "प्रकाशाचा वेग" या विचारपद्धतीमुळे अभियांत्रिकीत काय बदलते
प्रस्तावना: वेळापत्रक समजण्याआधीच ते का सुधारावे?
एखाद्या प्रक्रियेस चौऱ्याहत्तर दिवस लागतात असे एक पथक म्हणते. ते बहात्तर दिवस करण्याचा प्रस्ताव देते. ही प्रगती वाटते. पण वेगळ्या व्यवस्थेत मूळ काम सहा दिवसांत पूर्ण होऊ शकत असेल तर?
हे आकडे एका पद्धतीचे उदाहरण आहेत, विशिष्ट प्रकल्पाबद्दलचे आश्वासन नाही. सध्याची प्रक्रिया प्रारंभबिंदू मानण्याआधी मूळ मर्यादा शोधण्याला Jensen Huang "प्रकाशाचा वेग" ही विचारपद्धती म्हणतात.
त्याच लोकांकडून अधिक प्रयत्न कसे मागायचे हा महत्त्वाचा प्रश्न नाही. आवश्यक काम आणि वारशाने आलेला विलंब यांतील फरक कसा ओळखायचा हा आहे.
1. सध्याची प्रक्रिया हा पुरावा आहे, निसर्गाचा नियम नाही
प्रस्थापित वेळापत्रकात प्रत्यक्ष काम, प्रतीक्षा, मंजुरी, हस्तांतरण, गटाने प्रक्रिया [Batching] आणि आता लागू नसलेल्या कारणांसाठी केलेल्या तडजोडी अशा अनेक गोष्टी असू शकतात.
सातत्यपूर्ण सुधारणा [Continuous Improvement] या विद्यमान व्यवस्थेपासून सुरू होते. प्रक्रिया थोडी अधिक चांगली कशी करता येईल, असे ती विचारते.
मूलभूत तत्त्वांवरून तर्क [First-principles Reasoning] त्याआधीचा प्रश्न विचारतो. प्रत्यक्षात काय व्हावे लागते आणि ते वेगळ्या प्रकारे होण्यास काय अडथळा आहे?
यामुळे अनुभव निरुपयोगी होत नाही. कठीण पायरी का अस्तित्वात आहे हे अनुभवी लोकांना अनेकदा नेमके माहीत असते. वेळापत्रकालाच स्पष्टीकरण मानण्याऐवजी ती कारणे पुन्हा शोधणे हा हेतू आहे.
2. प्रत्येक महत्त्वाच्या परिमाणाची मर्यादा शोधा
"प्रकाशाचा वेग" म्हणजे संबंधित बंधनांत शक्य असलेल्या गोष्टींच्या मर्यादेचा संक्षिप्त उल्लेख आहे. प्रत्येक व्यावसायिक कृती प्रकाश प्रवास करतो त्या वेगानेच मर्यादित असते असा त्याचा शब्दशः अर्थ नाही.
संगणनातील परिमाणांमध्ये मेमरीतील डेटा हालचाल [Memory Movement], ऊर्जा, प्रतिसादातील विलंब [Latency], प्रक्रिया दर [Throughput], खर्च आणि उत्पादनाचा वेळ येऊ शकतो. एखादी रचना एका परिमाणात मर्यादेजवळ असून दुसऱ्यात मोठा वाव शिल्लक ठेवू शकते.
ही परिमाणे वेगळी करणे उपयुक्त आहे. एक उत्तर झटपट देणारी प्रणाली अनेक विनंत्या कार्यक्षमतेने हाताळण्यासाठी आखलेल्या प्रणालीपेक्षा वेगळी असू शकते. एकीचे सर्वोत्तमीकरण [Optimising] केल्याने दुसरीचे आपोआप होत नाही.
सर्व गोष्टी अंतिम रचनेत एकत्र करण्यापूर्वी प्रत्येक उद्दिष्टाची मागणी पथकाने समजून घेतली पाहिजे.
3. आदर्श आधाररेषा ठरवा, मग तफावत स्पष्ट करा
उरलेल्या अडुसष्ट दिवसांची तपासणी केल्यावरच सहा दिवसांचे उदाहरण मोलाचे ठरते.
त्या तफावतीतील काही भाग योग्य असू शकतो. हळू प्रक्रियेचा खर्च कमी असू शकतो, दुर्मिळ उपकरणाचा अधिक न्याय्य वापर होऊ शकतो किंवा आवश्यक तपासणी करता येऊ शकते. इतर विलंब पुनरावृत्ती होणाऱ्या निर्णयांमुळे किंवा अलीकडे कोणीही प्रश्न न विचारलेल्या क्रमामुळे असू शकतात.
या अभ्यासामुळे ते पर्याय दिसू लागतात. दोन दिवस वाचतील का यावर वाद करण्याऐवजी मूळ आधाररेषेपासून खूप मोठी तफावत का स्वीकारली आहे याची चर्चा पथक करू शकते.
म्हणून भौतिक किमान मर्यादा हा निर्णयासाठी संदर्भबिंदू आहे. ती आपोआप योग्य व्यावसायिक अंतिम मुदत होत नाही.
4. साधेपणा म्हणजे अनावश्यक गुंतागुंत काढणे
प्रगत संगणकीय प्रणालीत अनेक परस्परसंवादी भाग असूनही साधा उद्देश असू शकतो. त्या उद्देशाला मदत न करता गुंतागुंत अस्तित्वात असेल तेव्हा ती समस्या बनते.
एखादा घटक, पायरी किंवा अवलंबित्व [Dependency] आवश्यक आहे का, हे विचारणे ही Huang यांची पद्धत आहे. आवश्यक असेल तर ते समजून घ्या. नसेल तर ते अजून का आहे हे विचारा.
प्रणालीला कामच करता येणार नाही इतके घटक काढून टाकण्यापेक्षा हे वेगळे आहे. वीज वितरण, शीतकरण, चाचणी आणि विश्वासार्हता आकृती गुंतागुंतीची करतात म्हणून ऐच्छिक होत नाहीत.
गरजा भागवण्यापुरती गुंतागुंत असलेली, पण केवळ सवय टिकवणारी अतिरिक्त गुंतागुंत नसलेली रचना हे उपयुक्त ध्येय आहे.
5. प्रत्यक्ष कृतीचे ठिकाण नेत्यांनी समजले पाहिजे
प्रकल्प अहवाल विलंबाचे वर्णन करताना कारण लपवू शकतो. काम जिथे होते तिथे स्पष्टीकरण अधिक स्पष्ट असू शकते.
केबल कशी बसवतात? घटक का थांबतो? पुढचे काम कोणत्या निर्णयामुळे अडते? हे प्रश्न व्यापक प्रणालीला ती घडवणाऱ्या छोट्या कृतींशी जोडतात.
खरा अडथळा दूर होतो तेव्हा तातडी उपयुक्त ठरते. काम समजून न घेता अधिक कठोर मुदत पुन्हा सांगत राहिल्याने अभियांत्रिकी प्रगती होत नाही.
मर्यादा उघड करणे, योग्य कौशल्य एकत्र आणणे आणि कोणत्या तडजोडी स्वीकारार्ह आहेत हे ठरवणे यासाठी नेतृत्वाने मदत केली पाहिजे.
निष्कर्ष: सुधारणेचा आनंद करण्याआधी आधाररेषेला प्रश्न विचारा
का असे विचारण्याची शिस्त हे "प्रकाशाचा वेग" विचारपद्धतीचे सामर्थ्य आहे. हाच क्रम का? ही प्रतीक्षा का? ही रचना का? कोणत्या मर्यादा भौतिकशास्त्रातून आणि कोणत्या निवडींमधून येतात?
ही उत्तरे स्पष्ट झाली की सातत्यपूर्ण सुधारणेला [Continuous Improvement] चांगला पाया मिळतो. वारशाने मिळालेली प्रक्रिया चमकवण्याऐवजी समजलेली प्रक्रिया पथक सुधारू शकते.
प्रत्येक चौऱ्याहत्तर दिवसांचा प्रकल्प सहा दिवसांत होईल असे ही पद्धत सांगत नाही. तो तसा का होत नाही हे जाणून घ्यायला सांगते. त्या ज्ञानामुळे त्यानंतरच्या प्रत्येक निर्णयाची गुणवत्ता बदलते.
Powered By K7